આ ફોટો અંતર્ગોળ અરીસા (Concave Mirror) ના સિદ્ધાંત અને તેના રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગો વિશેની ખૂબ જ સુંદર માહિતી આપે છે. ચાલો તેને સરળ રીતે સમજીએ:
૧. અંતર્ગોળ અરીસો એટલે શું?
જે અરીસાની અંદરની સપાટી પરાવર્તક (ચળકતી) હોય અને અંદરની તરફ વળેલી હોય, તેને અંતર્ગોળ અરીસો કહેવાય. ઉદાહરણ તરીકે, ચમચીનો ખાડાવાળો ભાગ.
૨. મુખ્ય ઉપયોગો
અંતર્ગોળ અરીસો વસ્તુને મોટી બતાવવાની અને પ્રકાશને એક જગ્યાએ કેન્દ્રિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ નીચે મુજબ થાય છે:
- દાઢી કરવા માટે (Shaving Mirror): આ અરીસામાં ચહેરાનું પ્રતિબિંબ મોટું અને સ્પષ્ટ દેખાય છે, જેનાથી દાઢી કરવામાં સરળતા રહે છે.
- ટોર્ચ અને વાહનોની હેડલાઇટ: બલ્બમાંથી નીકળતા પ્રકાશના કિરણોને લાંબા અંતર સુધી સીધા ફેંકવા માટે આ અરીસો પરાવર્તક તરીકે વપરાય છે.
- તબીબી ક્ષેત્રે (Medical Use): દાંતના ડોકટરો અને ENT (કાન, નાક, ગળાના) નિષ્ણાતો દર્દીના શરીરના આંતરિક ભાગોનું મોટું પ્રતિબિંબ જોવા માટે આનો ઉપયોગ કરે છે.
- ટેલિસ્કોપ (Telescope): આકાશમાં રહેલા ગ્રહો અને તારાઓના અવલોકન માટે વપરાતા પરાવર્તક ટેલિસ્કોપમાં આ અરીસો ખૂબ મહત્વનો છે.
- સૌર ભઠ્ઠી (Solar Furnace): સૂર્યના કિરણોને એક બિંદુએ ભેગા કરી પુષ્કળ ગરમી ઉત્પન્ન કરવા માટે મોટા અંતર્ગોળ અરીસા વપરાય છે.
૩. ખાસ ગુણધર્મો
- અભિસારી ગુણધર્મ (Converging Property): આ અરીસો તેના પર પડતા પ્રકાશના કિરણોને એક બિંદુએ કેન્દ્રિત (ભેગા) કરે છે, તેથી તેને 'અભિસારી અરીસો' પણ કહેવાય છે.
- પ્રતિબિંબનો પ્રકાર: અરીસામાં પ્રતિબિંબ કેવું દેખાશે (નાનું, મોટું, ચત્તું કે ઉલટું) તેનો સંપૂર્ણ આધાર વસ્તુ અરીસાથી કેટલી દૂર રાખવામાં આવી છે તેના પર રહેલો છે.