ડી.એલ.એડ. (PTC) (દ્વિતીય વર્ષ)
વિષય : માહિતી અને પ્રત્યાયન તકનિકી દ્વારા અધ્યયનનું સમૃદ્ધિકરણ – 2
પ્રકરણ–8 : કોડિંગ પરિચય
આ પ્રકરણમાં રહેલ ટૂંકા પ્રશ્નો અને તેના જવાબો
કોડિંગ એ સૂચનાઓ લખવાની પ્રક્રિયા છે, જે કમ્પ્યુટરને શું કરવું તે જણાવે છે. કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામિંગ ભાષા દ્વારા આપવામાં આવેલી સૂચનાઓને સમજીને કાર્ય કરે છે.
સરળ શબ્દોમાં, કમ્પ્યુટરને કોઈ ચોક્કસ કાર્ય કરાવવા માટે સૂચનાઓ લખવાની પ્રક્રિયાને કોડિંગ કહે છે.
બ્લોક કોડિંગ પ્રોગ્રામિંગ માટે વધુ સરળ છે.
તેમાં તૈયાર કોડ બ્લોકને ડ્રેગ-એન્ડ-ડ્રોપ કરીને યોગ્ય તાર્કિક ક્રમમાં ગોઠવીને પ્રોગ્રામ બનાવી શકાય છે. તેથી કોડિંગનો ઓછો કે કોઈ અનુભવ ન ધરાવતા બાળકો પણ સરળતાથી પ્રોગ્રામિંગ શીખી શકે છે.
બ્લોક કોડિંગ એ કોડિંગનું એવું સ્વરૂપ છે જેમાં સામાન્ય ભાષામાં સમજાય તેવા કમાન્ડ ધરાવતા તૈયાર બ્લોકને જોડીને પ્રોગ્રામ બનાવવામાં આવે છે.
અલગ-અલગ કાર્યો માટેના બ્લોક અલગ કેટેગરીમાં હોય છે અને તેને ડ્રેગ-એન્ડ-ડ્રોપ કરીને યોગ્ય તાર્કિક ક્રમમાં ગોઠવી શકાય છે.
ઉદાહરણ: Scratch, Code.org અને Tynker વગેરે બ્લોક કોડિંગ માટેનાં પ્લેટફોર્મ છે.
① ટેક્સ્ટ કોડિંગ
ટેક્સ્ટ કોડિંગમાં પ્રોગ્રામ બનાવવા માટે સૂચનાઓ અથવા કમાન્ડ ચોક્કસ શબ્દો, અક્ષરો અને અંકોના સ્વરૂપમાં લખવામાં આવે છે.
તેમાં કોડિંગ ભાષાના નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે.
ઉદાહરણ: C, C++, C#, JavaScript, Visual Basic, Python, R, FoxPro અને HTML વગેરે.
② બ્લોક કોડિંગ
બ્લોક કોડિંગમાં તૈયાર કોડ બ્લોકને ડ્રેગ-એન્ડ-ડ્રોપ કરીને યોગ્ય ક્રમમાં જોડીને પ્રોગ્રામ બનાવવામાં આવે છે.
તેમાં કોડ લખવાનો કે યાદ રાખવાનો ભાર ઓછો હોય છે. બાળકો અને શરૂઆતના શીખનારાઓ માટે આ પદ્ધતિ સરળ છે.
ઉદાહરણ: Scratch, Code.org અને Tynker વગેરે.
કોડિંગ શીખવું બાળકો માટે ઘણું મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે કોડિંગ એ કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામિંગની સાથોસાથ તાર્કિક વ્યવસ્થાપન, વિવેચનાત્મક ચિંતન, સમસ્યાનું નિરાકરણ, સર્જનાત્મકતા જેવા જીવનના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ કૌશલ્યો શીખવે છે.
સમસ્યા ઉકેલવાનું કૌશલ્ય રોજિંદા જીવનમાં ખૂબ ઉપયોગી છે. કોડિંગનું અધ્યયન વિદ્યાર્થીઓને યુવાવસ્થામાં જ આ પ્રકારનું કૌશલ્ય વિકસાવવાની તક આપે છે.
કમ્પ્યુટરને સમજવાથી અને કોડિંગની પાયાગત બાબતો શીખવાથી બાળકોમાં વસ્તુઓ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તેની સમજ વિકસે છે.
જ્યારે બાળકો કોડિંગ કરવાનું શીખે છે, ત્યારે પ્રયત્ન અને ભૂલ દ્વારા અધ્યયન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવે છે.
તેઓ શીખે છે કે નિષ્ફળતા એ ખરાબ બાબત નથી, પરંતુ નવું શીખવાની તક છે. ભૂલ શોધીને તેને સુધારવાની પ્રક્રિયા બાળકોમાં આત્મવિશ્વાસ વધારે છે.
કોડિંગ શીખવાથી બાળકો અલગ રીતે વિચારવાનું શીખે છે. મોટી સમસ્યાને નાના ભાગોમાં વિભાજિત કરીને તેને તાર્કિક રીતે ઉકેલવાનું કૌશલ્ય વિકસે છે.
જો પ્રથમ ઉકેલ કામ કરતો નથી, તો તેઓ બીજો પ્રયાસ કરે છે અને સમસ્યા હલ ન થાય ત્યાં સુધી પ્રયત્ન કરતા રહે છે.
કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામિંગ બાળકોને પ્રયોગ કરવાની અને સર્જનાત્મક બનવાનો આત્મવિશ્વાસ આપે છે.
બાળકો પોતાની પસંદગીની વસ્તુ ડિઝાઇન કરી શકે છે અને કોડિંગની ચકાસણી દરમિયાન તેનું પરિણામ તરત જોઈ શકે છે.
ટેક્નોલોજી ખૂબ ઝડપથી વિકસી રહી છે. આ સમયે કોડિંગ એક અત્યંત ઉપયોગી કૌશલ્ય છે.
ઘણા વ્યવસાયો ટેક્નોલોજી અને કમ્પ્યુટર કોડ પર આધાર રાખે છે. તેથી કોડિંગ ભવિષ્યમાં ઉપયોગી બની શકે છે.
આજે અનુભવી અને સારા કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામરોની માંગ છે. ટેક્નોલોજીની પ્રગતિ સાથે કારકિર્દીની તકો પણ વધી રહી છે.
નાની ઉંમરે કોડિંગ શીખવાથી વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્યમાં સોફ્ટવેર ક્ષેત્રમાં વિકસવા માટે ઉપયોગી પાયો મળી શકે છે.
કોડિંગ એ તર્ક અને ગણિતની ભાષા છે. પ્રોગ્રામ શીખવામાં ડેટાને ગોઠવવા અને તેનું વિશ્લેષણ કરવા સહિતના ઘણાં કૌશલ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
કોડિંગ કરતી વખતે બાળકો પોતાના ગાણિતિક અને તાર્કિક કૌશલ્યોનો વિકાસ કરી શકે છે.
કોડિંગ દ્વારા બાળકો વિવિધ કૌશલ્યો શીખી શકે છે અને તેનો મહાવરો કરી શકે છે.
કોડિંગને સર્જનાત્મક અને આનંદદાયક પ્રવૃત્તિ તરીકે શીખવવાથી બાળકોમાં શીખવાની રુચિ અને ઉત્સાહ વધારી શકાય છે.
| મુદ્દો | ટેક્સ્ટ કોડિંગ | બ્લોક કોડિંગ |
|---|---|---|
| કોડ લખવાની રીત | કમાન્ડ શબ્દો, અક્ષરો અને અંકોમાં લખાય છે | તૈયાર બ્લોકને જોડવામાં આવે છે |
| શીખવાની સરળતા | શરૂઆતમાં મુશ્કેલ હોઈ શકે | શરૂઆતના શીખનાર માટે સરળ |
| કોડ યાદ રાખવો | કમાન્ડ અને ભાષાના નિયમો જાણવા પડે | કોડ યાદ રાખવાની જરૂર ઓછી |
| ભૂલો | Syntax જેવી ભૂલો થવાની શક્યતા વધારે | ભૂલો થવાની શક્યતા ઓછી |
| ઉપયોગ | વ્યવસાયિક અને જટિલ પ્રોગ્રામિંગમાં વધુ ઉપયોગી | બાળકો અને શરૂઆતના શીખનાર માટે વધુ ઉપયોગી |
| ઉદાહરણ | C, C++, Python, JavaScript | Scratch, Code.org, Tynker |
કોડિંગની સંકલ્પના એટલે કમ્પ્યુટરને કોઈ કાર્ય કરાવવા માટે તાર્કિક સૂચનાઓ લખવાની અને ગોઠવવાની પ્રક્રિયા.
કમ્પ્યુટર પોતે સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી શકતું નથી; તેને સમસ્યાના ઉકેલ માટે જરૂરી સૂચનાઓનો સંપૂર્ણ સમૂહ આપવો પડે છે.
કોડિંગ દ્વારા કમ્પ્યુટરને શું કરવાનું છે અને તે કઈ રીતે કરવાનું છે તે સમજાવવામાં આવે છે.
પ્રોગ્રામર કોઈ સમસ્યાને સમજીને તેના ઉકેલ માટે જરૂરી તાર્કિક સૂચનાઓ તૈયાર કરે છે અને તેને કમ્પ્યુટર સમજી શકે તેવી પ્રોગ્રામિંગ ભાષામાં લખે છે.
સોફ્ટવેર • વેબસાઇટ • એપ્લિકેશન • વિડિયો ગેમ વગેરે.
કોડિંગમાં ટેક્સ્ટ કોડિંગ અને બ્લોક કોડિંગ જેવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થાય છે.
કોડિંગ બાળકોને પોતાની કલ્પના પ્રમાણે કંઈક નવું બનાવવાની તક આપે છે. કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામિંગ શીખવાથી બાળકો પ્રયોગ કરવા અને પોતાની કલ્પનાઓને વાસ્તવિક સ્વરૂપ આપવા માટે પ્રોત્સાહિત થાય છે.
બાળકો કોડિંગ દ્વારા રમત, એનિમેશન, વાર્તા, એપ્લિકેશન અને અન્ય સર્જનાત્મક પ્રોજેક્ટ બનાવી શકે છે.
કોડિંગ દરમિયાન પોતે કરેલા કાર્યનું પરિણામ તરત જોવા મળે છે, તેથી બાળકોમાં ઉત્સાહ અને આત્મવિશ્વાસ વધે છે.
નિષ્કર્ષ: તેથી કોડિંગ બાળકોમાં સર્જનાત્મકતાના વિકાસ માટે ખૂબ ઉપયોગી છે.