એ દીકરીએ શું છોડ્યું હશે…?
એક ક્ષણ માટે આંખો બંધ કરીને વિચારો…
એક યુવતી…
સુંદર સપનાંઓથી ભરેલી આંખો…
હાથમાં મહેંદી લગાવવાની ઉંમર…
માતા-પિતાના લાડની ઉંમર…
જીવનસાથી સાથે સુખી સંસારનાં સપનાં જોવાની ઉંમર…
પણ એ જ ઉંમરે કોઈ દીકરી કહે—
“મારે સંસાર નથી કરવો…
મારે સાધ્વી બનવું છે.”
આ એક વાક્ય બોલવું કદાચ સહેલું હશે…
પણ એ વાક્ય સુધી પહોંચવા માટે તેના હૃદયમાં કેટલી રાતો જાગી હશે?
કેટલી વખત માતાની આંખોમાં જોઈને હૃદય ભરાઈ આવ્યું હશે?
કેટલી વખત પિતાના ખભા પર માથું મૂકીને મનમાં પ્રશ્ન થયો હશે—
“શું હું આ બધું છોડીને જઈ શકીશ?”
જે દીકરીએ ક્યારેય કોઈ વસ્તુની કમી જોઈ નથી…
જેના ઘરમાં વૈભવ છે, સુવિધાઓ છે, ભણતર છે, ભવિષ્યની સુરક્ષા છે…
એ જ દીકરી એક દિવસ બધું છોડીને
સફેદ વસ્ત્રોમાં, નાની-નાની જરૂરિયાતો સાથે,
આત્મશોધની યાત્રા પર નીકળી પડે…
ત્યારે પ્રશ્ન થાય—
આવો ત્યાગ કરવાની શક્તિ ક્યાંથી આવતી હશે?
તેણે પણ તો સપનાં જોયાં હશે…
ક્યારેક પોતાના ઘરની બારી પાસે ઊભી રહીને વિચાર્યું હશે—
“મારું પણ એક નાનું ઘર હશે…”
કોઈ એવો હશે જે મને સમજશે…
મારા સુખ-દુઃખમાં મારી સાથે રહેશે…
મારા બાળકો મને “મમ્મી” કહીને બોલાવશે…
કદાચ તેણે પણ વિચાર્યું હશે કે લગ્નમાં કયો રંગનો પોશાક પહેરવો…
કદાચ તેણે પણ પોતાની સખીઓ સાથે ભવિષ્યની વાતો કરી હશે…
કદાચ ક્યારેક તેણે પણ પોતાના માટે કંઈક મેળવવાની ઈચ્છા કરી હશે…
પણ પછી એક દિવસ…
તેણે પોતાના બધા ‘મારા’ છોડીને ‘આત્મા’ને પસંદ કર્યો.
આ નિર્ણય પાછળ કેટલાં અરમાનોનું મૌન મૃત્યુ થયું હશે,
એ તો કદાચ એ દીકરી અને પરમાત્મા સિવાય કોઈ જાણતું નથી.
સૌથી વધારે તો માતા માટે આ ક્ષણ કેટલી કઠિન હશે!
જે દીકરીને નવ મહિના ગર્ભમાં રાખી…
જેના પ્રથમ પગલાં જોયાં…
જેના પ્રથમ શબ્દો સાંભળ્યા…
જેને બીમાર પડતાં આખી રાત માથે હાથ ફેરવીને સુવાડી…
એ જ દીકરી એક દિવસ કહે—
“મા… હવે મારે તારી પાસેથી દૂર જવું છે.”
મા કદાચ હસીને આશીર્વાદ આપે…
પણ એ હાસ્યની પાછળ છુપાયેલા આંસુ કોણ જોશે?
પિતા બહારથી મજબૂત બનીને કહે—
“દીકરી, તું તારા માર્ગે આગળ વધ…”
પણ દીકરીની વિદાય પછી ખાલી થયેલા ઘરના એક ખૂણામાં બેસીને
તેમની આંખો કેટલાં વર્ષો સુધી દીકરીને શોધતી હશે?
અને એ દીકરી?
તે પણ તો માણસ જ છે…
તેના હૃદયમાં લાગણીઓ છે.
તેને પણ પોતાના લોકો યાદ આવતા હશે.
ક્યારેક બાળપણની યાદો આંખો સામે આવી જતી હશે.
પરંતુ કદાચ એ સમયે તે પોતાને કહેતી હશે—
“મારે જે છોડ્યું છે, તેના માટે રડવું નથી…
મારે જે મેળવવા નીકળી છું, તેને ઓળખવું છે.”
આ ત્યાગને સમજવા માટે કદાચ આપણને વૈભવ નહીં,
વૈરાગ્યની ઊંડાઈ સમજવી પડશે.
કારણ કે ગરીબીમાં કંઈક છોડવું અને
સંપત્તિ, સુવિધા અને પોતાના સુખની શક્યતાઓ વચ્ચે રહીને બધું છોડવું—
બન્નેનો અનુભવ એકસરખો નથી.
એટલે જ્યારે કોઈ યુવતી સાધ્વી બને ત્યારે
માત્ર એટલું ન કહીએ કે—
“વાહ! કેટલો મોટો ત્યાગ!”
એક ક્ષણ માટે તેની માતાને યાદ કરીએ…
તેના પિતાને યાદ કરીએ…
તેના બાળપણને યાદ કરીએ…
તેના અધૂરા રહી ગયેલા સંસારના સપનાઓને યાદ કરીએ…
અને પછી એ દીકરીને મનથી નમન કરીએ.
કારણ કે કદાચ તેણે દુનિયા છોડેલી નથી…
તેણે દુનિયા કરતાં કંઈક વધુ મોટું શોધવા માટે દુનિયાની મોહમાયા છોડેલી છે.
કોઈ માટે એ નિર્ણય સમજવો મુશ્કેલ હોઈ શકે…
પણ જે હૃદયથી વૈરાગ્યને સ્વીકારે છે,
તેના માટે કદાચ આ ત્યાગ નહીં…
એક નવી શરૂઆત હોય છે.
એક એવી શરૂઆત,
જ્યાં “મારું ઘર” નાનું થઈ જાય છે
અને “સમસ્ત જીવમાત્ર” પોતાનું લાગવા લાગે છે.
આંખોમાં આંસુ આવી જાય એવી વાત એટલી નથી કે
એક દીકરીએ ઘર છોડ્યું…
આંખો ભીની તો એ વિચારથી થાય છે કે—
જે ઉંમરે દુનિયા તેને કહેતી હતી,
“તારા સપનાં પૂરાં કર…”
એ ઉંમરે એ દીકરીએ દુનિયાને કહ્યું—
“મારા સપનાં હવે મારા માટે નથી…
મારે આત્મકલ્યાણની રાહે ચાલવું છે.”
એવો સંકલ્પ સહેલો નથી.
એટલે કોઈ જૈન સાધ્વી સામે આવે ત્યારે
તેમના વસ્ત્રો નહીં…
તેમના ત્યાગની ઊંડાઈને જોઈને માથું નમાવીએ.
કદાચ એ સફેદ વસ્ત્રોની પાછળ
એક આખું રંગીન બાળપણ છુપાયેલું છે…
કદાચ એ શાંત ચહેરાની પાછળ
વિદાયની કેટલીય ભીની ક્ષણો છે…
અને કદાચ એ સ્મિતની પાછળ
એક માતાના આંસુઓનો આખો દરિયો છે.
ત્યાગ ખરેખર શું છે?
કદાચ—
“જે આપણું બની શકે તેમ હતું,
તેને પણ છોડીને
જે સત્ય છે તેની શોધમાં નીકળી પડવું.”
એ દીકરીને નમન…
એ માતાને નમન…
એ પિતાને નમન…
અને સૌથી વધુ—
એ અડગ સંકલ્પને નમન,
જે માણસને પોતાના જ અરમાનો કરતાં
આત્માના કલ્યાણને મોટું માની લેવાની શક્તિ આપે છે.
વિડિઓ જુઓ નીચે આપેલ લિંક પરથી